تأثیر ورزش بر افسردگی

آیا ورزش‌کردن می‌تواند جلوی افسردگی را بگیرد؟

در باور عامه، ورزش‌کردن و تنفس هوای تازه، پای ثابت خیلی از نسخه‌هایی بوده که برای خلق پایین می‌پیچند. واقعا هم خیلی اوقات شده که بعد از پیاده‌روی یا ورزش، احساس خوبی پیدا کرده‌ایم. اما، افسردگی بالینی حکایت دیگری است. آیا به واقع ورزش منظم می‌تواند از شروع یک دوره‌ی افسردگی تمام‌عیار جلوگیری کند؟ محققان همین سوال را در مطالعه‌ای که به تازگی در ژورنال آمریکایی روان‌پزشکی منتشر شد، در پی گرفته‌اند.

باور متعارف علمی بر این است که افسردگی و اضطراب، تحت تاثیر استرس مزمن یا حادی ایجاد می‌شوند که به بروز حالت التهاب در بدن و مغز انجامیده است. از لحاظ فیزیولوژیکی، این یعنی این‌که سیستم سمپاتیک عصبیِ “جنگ یا گریز” بیش از میزان و مدتی متعارف فعال می‌شود و در مقابل هم، سیستم پاراسمپاتیک “استراحت و هضم” با قدرتی کافی برای آرام‌کردن این استرس، به صحنه نمی‌آید. ورزش، از طریق فعال‌سازی وازووگال پاراسمپاتیک، در طول دوران استراحت، می‌تواند عملکرد سیستم “استراحت و هضم” را تقویت کند. با این حال، شما به میزان زیادی از ورزش برای فعال‌سازی استراحت پاراسمپاتیک نیاز دارید: برای رسیدن به تاثیر فرح‌بخشی که آندورفین در مغزتان می‌گذارد باید ورزشی با شدتی نسبتا بالا انجام دهید، مثلا یک دوی طولانی و سریع. و برای این‌که ورزش‌تان فواید درمانی داشته باشد، بایستی تکرر کافی داشته باشد. از لحاظ نظری، ورزش کردن قاعدتا باید در مقابله با اضطراب کاراتر باشد تا در مقابله با افسردگی، چرا که اضطراب ارتباطی مستقیم‌تر با استرس دارد (اگر چه هم اضطراب و هم افسردگی اغلب همراه هم هستند.)

اما این مطالعه که از آن صحبت شد، به چه صورت بوده است؟ محققان، یک مطالعه‌ی بسیار گسترده را با بررسی شرکت‌کنندگان برای مدت ۹ تا ۱۳ سال از ساکنین یک شهر کوچک در نروژ انجام دادند. این افراد که از بین ۷۰ درصد افراد سالم‌تر این شهر انتخاب شدند، تعدادشان به ۳۴۰۰۰ نفر رسید. و مجموعه‌ی گسترده‌ای از داده‌های مربوط به آن‌ها جمع‌آوری شد. حدود ۲۲۵۰۰ نفر از آن‌ها فرآیند مطالعه را به طور کامل طی کردند.

بعد از بررسی، محققان متوجه شدند کسانی که ورزش می‌کردند در طول این دوره‌ی ۹ تا ۱۳ ساله در معرض خطر کمتری در ابتلا به افسردگی بودند. یافته‌ی عجیب این بود که، این‌که افراد چه میزانی ورزش می‌کنند مهم نیست، فقط کافی است به مدت ۱ ساعت در هفته وقت خود را برای ورزش کنار بگذارند. همچنین اصلا مهم نیست که این ورزش چه شدتی داشته باشد. حتی می‌تواند یک پیاده‌روی سبک باشد. چنین یافته‌ای این نظر را که ورزش با متوقف‌کردن فعالیت بیش از حدِ سیستم سمپاتیک از اضطراب جلوگیری می‌کند تایید نمی‌کند. از طرف دیگر، بر طبق این مطالعه رابطه‌ای بین ورزش و خطر کمتر در ابتلا به اضطراب یافت نشد .

در مجموع، چیزی که محققان دریافتند این بود که ورزش احتمالا از بروز ۱۲ درصد از افسردگی‌های شرکت‌کنندگان در این مطالعه، جلوگیری کرده است. با توجه به اینکه وقوع افسردگی در دنیا بسیار پرشمار است، همین ۱۲ درصد هم عددی بسیار بزرگ به شمار می‌رود.

چیزی که شاید بتوان از این مطالعه یاد گرفت، این است که این فواید اجتماعی ورزش، از جمله پویابودن و احساس خوب در مورد خود است که باعث چنین تفاوتی می‌شود، و نه فرآیندهای پاراسمپاتیک.

برای خیلی‌های‌مان شاید، این اهمال و تنبلی در باشگاه‌رفتن باشد که باعث می‌شود ورزش نکنیم. با این حال بر اساس این مطالعه، حتی یک ورزش بسیار سبک اما منظم هم، می‌تواند از احتمال ابتلای ما به افسردگی در آینده جلوگیری کند. حتی اگر نیم‌ساعت وقت آزاد دارید، سری به پارک بزنید و راه بروید. یا مثلا با یک ویدئوی ورزشی، تمرین کنید. این که چنین چیزی جلوی ۱۲ درصد از افسردگی‌ها را می‌گیرد انگیزه‌ی خوبی است تا شما را وادار کند ورزش را در برنامه هفتگی‌تان بگنجانید. حتما لازم نیست دائما در باشگاه باشید.